Extra 1.3

De Online Portal van het vak maatschappijwetenschappen

Herinner je je nog dat de Koninklijke familie op vakantie ging naar Griekenland tijdens de lockdown? Dat werd ze door veel mensen niet in dank afgenomen. Koning Willem Alexander en Máxima boden daarvoor hun excuses aan. 

In de Nederlandse cultuur is sorry zeggen na een misstap heel belangrijk. Sorry zeggen bestaat in zelfs uit verschillende ingrediënten: 

  • Je zegt sorry. 
  • ‘Sorry’ wordt overtuigend, met berouw gebracht.
  • Je moet je misstap herstellen. 
  • Je moet een reden geven voor je wangedrag. 

Je excuses aanbieden is een onderdeel van de schuldcultuur. In een schuldcultuur zijn er regels als een richtlijn van wat goed en wat kwaad is. Overtreed je die? Dan ben je schuldig en om die misstap te herstellen, zeg je sorry, ook al schaam je je. 

Maar sommige (sub)culturen gaan heel anders om met schuld en schaamte. In Japan en Marokko is er bijvoorbeeld sprake van een schaamtecultuur. Dit houdt in dat eer het kompas is van goed en kwaad. Iets is fout al het jou van je eer berooft en iets is goed wanneer het je eer versterkt of herstelt. Mensen doen vaak hun best om hun eer te redden en liegen om je eer te herstellen is niet verkeerd. Hierbij gaat het niet alleen om je eigen eer, maar om de eer en loyaliteit naar de gemeenschap, zoals je familie of vrienden.

Soms ontstaat er wrijving tussen tussen schuld- en schaamteculturen. Zo zeggen deskundigen dat de Nederlandse politie vaak handelt vanuit een schuldcultuur, maar dat ze soms te maken krijgen met daders uit een schaamtecultuur of straatcultuur. Daarbij geldt de code: als je een vent ben, dan beken je niet. Het verschil in cultuur kan het oplossen van misdaad hinderen.